Gasstangenstelsel BMW 2002tii

Een moderne elektronische injectie optimaliseert zichzelf op basis van data die een computer terugkrijgt van de auto. Bij een mechanische injectie is er geen computer en moet je afstellen volgens fabriekspecificaties. Omdat alles mechanisch is, betekent het dat je allerlei stangetjes op de juiste lengte moet stellen. Je moet zorgen dat hevels tegen een aanslag aankomen en je moet zorgen dat je niet te veel gas kunt geven.

Eerder heb ik al een bericht geschreven over het gaspedaal van een BMW 2002tii. Hier zit een stopper onder om te voorkomen dat je te veel gas kan geven. Alleen… als ik vol gas gaf haalde het pedaal nooit die stopper.

Wat verder al een tijd irriteerde was dat het gaspedaal erg zwaar liep. Ik moest er echt tegen trappen. Als ik een uur ging rijden deed ik dat wel eens zonder schoenen. Na een rit stond dan het gaspedaal in mijn voet. Dat liep echt te zwaar dus.

Verder liep de motor nog steeds niet echt lekker. Ook dit kon natuurlijk aan de afstelling van het gasstangenstelsel liggen. Tijd om het hele gasstangenstelsel eens grondig na te lopen.

gasstangenstelsel bmw 2002tii diagram
Een van de mooie dingen van een klassieke auto is dat er een werkplaatshandboek beschikbaar is waar in stappen staat wat je moet doen
Om het gasstangenstelsel goed te kunnen controleren moet je wel eerst het tii luchtfilter verwijderen. Dat is een mooi ding maar hij is ook nogal groot. Met het filter verwijderd kan de controle beginnen.

scharnierbout omstelarm gasstang BMW 2002tii
Stap 1 – Maak de scharnierbout aan het ombuigarm los. Ik heb 3 verschillende modellen in huis, met en zonder splitpen.
Stap 2 – Stel de trek- en verbindingsstang in op A=289mm en B=85mm. Op de foto zie je ook nog de gasstang.
kugelfischer injectiepomp regelarm afstellen bmw 2002tii
Stap 3 – Pompregelarm met trekhaak vastzetten. Dit is moeilijk op de werkbank te fotograferen dus maar even op de werkbank.
Stap 4: Aanslagschroef zo instellen dat de pompregelarm (3) nog net geraakt wordt.
gaspedaal en aanslag BMW 2002tii
Stap 5 – Gaspedaal (5) tegen de hoofdsproeieraanslag (6) drukken.
Het was in mijn auto niet mogelijk om het gaspedaal tot de aanslag in te drukken. Ik heb de scharnierbout flink uit moeten draaien en toen lukte het wel om het gaspedaal tegen de sproeieraanslag aan te drukken.

Scharnierbout zo instellen dat hij zonder spanning in de boring van de ombuigarm (2) kan worden gehangen (1). Scharnierbout borgen en trekhaak verwijderen. Met een splitpen borg je de scharnierbout.

Na alles af te stellen liep de auto ietsje beter maar het is nog niet goed genoeg. Het gaspedaal was wel iets minder zwaar om in te drukken dus dat is een mooie meevaller. Helaas moet ik toch nog verder zoeken waarom de auto niet lekker loopt.

Gasklephuis instellen

Eerder heb ik al een keer een artikel geschreven over de revisie van mijn gasklephuis. In het gasklephuis kun je 2 dingen afstellen. Het stationair toerental stel je af met de schroef aan de buitenkant van het gasklephuis. Aan de binnenkant van het gasklephuis zit ook een stelschroef. Met deze schroef regel je het mengsel van de auto. Je stelt hiermee het CO gehalte af van de auto. Voor het afstellen van het CO heb ik een CO meter nodig en daarvoor kan ik bij Jeffrey Kok terecht.

Verschillende versies gasklephuis BMW 2002tii
Links zie je een gasklephuis uit de vroege serie en rechts mijn gasklephuis
Kenners hebben mij verteld dat de oude versie van het gasklephuis zich iets minder makkelijk laat stellen. Dus dit keer heb ik geluk. Dit gaat een makkie worden toch?!

Het stationair toerental voor een BMW 2002tii stel je af rond de 900 toeren. Omdat ik elektronische ontsteking heb van 123Ignition, kan ik op een app het toerental aflezen. Handig omdat je dan tijdens het stellen kunt zien of je op het juiste toerental zit. Zonder app moet je dit verifiëren op de toerenteller in je auto maar die is natuurlijk een stuk minder betrouwbaar.

gasklephuis bmw 2002tii afstellen werkplaatshandboek foto 1
In het werkplaatshandboek is goed uitgelegd hoe je de afstelling moet doen.
Met een trekhaak zet je de regelarm op de pomp vast. Met een paspen maar een boortje van 4 millimeter werkt ook, druk je de excenter tegen de paspen aan.

Vervolgens zet je de bout in de hevel op de foto weer netjes vast. Let op: op de hevel zit maar een een kant schroefdraad. Ik had het niet gezien en na het afstellen bleven de instellingen maar verlopen. Tot ik erachter kwam dat ik de bout er verkeerd om ingedraaid had. Heel stom. Daarna was de hevel dus wel goed vast te zetten.

gasklephuis bmw 2002tii afstellen werkplaatshandboek foto 2
Na het afstellen verwijder je de trekhaak uit de pomp en de paspen.

Na het afstellen van het gasstangenstelsel, het inbouwen van een gereviseerde kugelfischer injectiepomp en het instellen van de warmloopregelaar is het eindelijk tijd om de auto te starten. Voor de verdere afstelling van CO ga ik naar Jeffrey Kok. Hoofddoel is dus dat ik naar Jeffrey Kok kan rijden.

De eerste start is toch spannend. Even starten en… hij springt aan maar… slaat ook direct weer af. Met wat gas geven kan ik de auto aan de praat houden. Maar wat ik ook aan de schroefjes stel. Hij blijft afslaan.

Ik probeer de auto ook eerst warm te laten worden door hem met wat extra gas geven aan de praat te houden. Dat duurt best lang in mijn kleine garage maar lukt wel.

Nu de motor op temperatuur is gaat het iets beter. Bij een klein stukje rijden slaat de auto wel af en toe af. Ik besluit het stationair iets hoger te zetten en naar Jeffrey te gaan voor de CO-afstelling. Echt mooi lopen gaat hij toch pas bij de tii fluisteraar.

Instellen warmloopregelaar

De warmloopregelaar zorgt ervoor dat de motor als hij koud is extra lucht krijgt. Een warmte-element zet uit wanneer de koelvloeistof die er doorheen loopt opwarmt. Dit drukt een zuiger met inkeping omhoog waarmee de extra lucht langzaam afgesloten wordt.

Tegelijkertijd bedient de warmloopregelaar een verrijkingshevel die ervoor zorgt dat de motor bij een koude start meer benzine krijgt. Als de auto eenmaal een normale temperatuur heeft, zorgt de warmloopregelaar er via de verrijkingshevel voor dat de injectiepomp geen extra brandstof meer inspuit.

Kortgezegd: koud krijgt de motor door de warmloopregelaar extra lucht en extra brandstof. De warmgedraaide motor krijgt als alles goed is afgesteld de perfecte mix.

binnenwerk warmloopregelaar BMW 2002tii
Op de afbeelding is te zien dat de zuiger met inkeping bij het uitzetten de extra luchttoevoer afsluit
nieuwe warmloopregelaar BMW 2002tii
Via eBay Kleinanzeigen lukte het mij om voor 150 euro een nieuwe warmloopregelaar te kopen
warmloopregelaar instellen werkplaatshandboek bmw 2002tii
In het werkplaatshandboek is te zien hoe je de warmloopregelaar moet afstellen
Het instellen van de warmloopregelaar doe je met een koude motor. Je moet de luchtfilter verwijderen want anders kun je er echt niet bij.
Instellen warmloopregelaar met speciaalgereedschap bmw 2002tii
Met een schroevendraaier druk je de zuiger zo ver naar buiten tot je het met een stuk speciaalgereedschap kunt blokkeren
Ik heb dit even op de werkbank gefotografeerd omdat het in de auto niet goed te zien is.

De afstand A op de afbeelding uit het werkplaatshandboek moet 2,6 +/- 0,3 millimeter zijn. Je past dit aan door de schotelmoer bovenop de warmloopregelaar naar binnen of naar buiten te draaien. Nu is het tijd om stationair lopen van de motor in te stellen. Dat doe je in het gasklephuis.

Radiateur voor BMW 2002 met airconditioning

Omdat mijn auto nog niet mooi genoeg loopt, ben ik mijn Kugelfischer injectiepomp aan het vervangen voor een gereviseerde pomp. Dit lees je in een ander bericht wel een keer. Maar tijdens deze operatie was ik genoodzaakt om de radiateur uit de auto te verwijderen. Daarbij heb ik ook de onderste slang verwijderd om het gemakkelijker weer te kunnen plaatsten. En dat was maar goed ook…

onderste slang radiateur BMW 2002 bijna lek
De slang was bijna door. Wat heb ik een geluk dat ik hier in mijn eigen garage achter gekomen ben!
aangepaste onderste slang radiateur BMW 2002
Omdat de slang erg dicht langs de compressor liep, had ik al een stuk afgesneden om afstand te creëren met de compressor.
Maar het is duidelijk dat de afstand onvoldoende was. Ik was aan het piekeren of ik de beugel van de compressor aan zou moeten passen. Totdat Jeffrey Kok ineens zei: volgens mij moet je een aangepaste radiateur hebben voor airconditioning. Hij vond er zelfs een van het merk AVA Quality Cooling met onderdeelnummer BW2575.

Bij mij ging meteen een belletje rinkelen: volgens mij leveren mijn vrienden bij Airco Frans AVA producten. Ik ben direct langs gegaan want ze zitten op een paar kilometer rijden van mijn huis. Ze hebben een mooie prijs voor mij gemaakt en de radiateur was er de volgende ochtend vroeg.

radiateur BMW 2002 airconditioning vs radiateur BMW 2002 standaard
Links de radiateur voor airconditioning en recht de standaardradiateur
radiateur buis aan zijkant voor airconditioning BMW 2002
Het buisje onderaan de radiateur voor de airconditioning komt aan de zijkant inplaats van aan de onderkant. Hierdoor loopt de slang netjes langs de compressor.
Toen de nieuwe radiateur binnen was ben ik direct gaan passen. De radiateur past perfect maar… de oude slang (ook zonder stuk eraf) paste voor geen meter.

In de slangenvoorraad vond ik gelukkig nog een slang met BMW onderdeelnummer 11531250702. Dit is voor de koeling voor een auto met een automatische versnellingsbak. Geen idee waarom ik dit heb want op mijn auto met automatische versnellingsbak zit gewoon een standaardslang en standaardradiateur.

Slang gemonteerd radiateur BMW 2002 met airconditioning
Het is moeilijk te zien maar de slang loopt op ruime afstand van de compressor voor de airconditioning.
Eind goed, al goed. Ik hoop dat dit echt de laatste klus is die ik voor de airconditioning moet uitvoeren.

Gereviseerde Kugelfischer injectiepomp voor BMW 2002tii

Toen ik mijn Touring kocht had de vorige eigenaar de Kugelfischer injectiepomp verwijderd en de auto omgebouwd naar een standaard carburateur. Daardoor heb ik altijd twijfel gehouden of er misschien iets met de pomp was? Nu we zo vaak aan de motorafstelling gewerkt hebben, wil ik uitsluiten dat dit door de injectiepomp komt.

Via Jaymic in Engeland is het mogelijk om een injectiepomp te laten reviseren. Omdat ze op 7 september 2019 op het 02 treffen op het circuit in Lelystad stonden, kon ik daar mijn oude pomp inleveren en direct een gereviseerde injectiepomp meenemen.

Een 2002tii is niet goedkoop… de gereviseerde pomp kost €940 euro mits je zelf een oude pomp inlevert. De pomp lever je in zonder onderdelen zoals de pulley en het koudstartventiel.

gereviseerde kugelfischer injectiepomp met nieuw koudstartventiel
Hier is mijn gereviseerde injectiepomp met een nieuw koudstartventiel en aandrijfriem
Het uit- en inbouwen van de injectiepomp is best een aardige klus. Normaal gesproken zou ik dit samen met Jeffrey Kok gedaan hebben. Maar gedurende zo’n restauratie ontwikkel je zelf ook het vertrouwen om het eerst zelf te proberen. Ik ben dus gewoon zelf begonnen, uiteraard met advies van Jeffrey.

motorruimte BMW 2002tii ruimte gemaakt voor uitbouw kugelfischer injectiepomp
Ruimte gemaakt voor de uitbouw van de injectiepomp: voorste inlaatbuis, luchtfilter, accu afdekkap van het tandwiel en ook de radiateur zijn verwijderd.
In mijn auto is airconditioning ingebouwd en dus zit er voor de radiateur nog een condensor. Als dat niet het geval was dan had ik denk ik ook nog de grilles verwijderd zodat je ook door de neus overal goed bij kunt.

De injectiepomp kun je nu los maken door het tandwiel voorop de pomp te verwijderen. De moer was er bij mij zo af maar helaas het tandwiel niet. Ik kon dus niet verder en moest een poelietrekker bij Jeffrey lenen.

tandwiel kugelfischer injectiepomp BMW 2002tii
Met een poelietrekker was het tandwiel zo verwijderd.
De pomp zit verder met 2 bouten aan het motorblok vast. Met alle stangen en de stang naar het gasklephuis ben je wel even aan het stoeien. Ook de riem op het tandwiel zit erg strak om het tandwiel heen. Ik heb zelfs een riem beschadigd. Gelukkig had ik nog een reserveriem liggen.
gereviseerde kugelfischer injectiepomp gemonteerd bmw 2002tii
De gereviseerde injectiepomp is gemonteerd. Het ziet er in ieder geval ook weer een stuk mooier uit!

Bij het inbouwen van de pomp ben kun je vooral lastig bij de 3 slangen voor het koudstartventiel. Die zitten vrij diep onder de motorkap. Wellicht dat je hier op een brug wel wat beter bij kunt. Maar ja… die heb ik natuurlijk niet.

Koelvloeistoflekkage bij montage Kugelfischer injectiepomp BMW 2002tii
Helaas heb ik iets niet goed aangesloten. Bij het koudstartventiel loopt de koelvloeistof eruit.
aansluiting koelvloeistof koudstartventiel BMW 2002tii
In het werkplaatshandboek is te zien hoe de slangen aangesloten moeten worden en dat heb ik inderdaad verkeerd gedaan.
Gespannen vul ik de koelvloeistof weer aan. Gelukkig lekt er dit keer niets.

Nu is het tijd om de warmloopregelaar in te stellen en het gasklephuis af te stellen en dan kan er gestart worden. Maar dat komt in volgende artikelen.